KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

O AUTORZE

Nazywam się Adrian i od lat tropię ślady dawnych wierzeń Słowian. W moich tekstach nie znajdziesz wyssanych z palca legend – każdą opowieść buduję na fundamencie prac prof. Aleksandra Gieysztora i innych wybitnych badaczy. Moją misją jest pokazanie Ci naszych korzeni w sposób rzetelny i wolny od przekłamań.

Tę samą pasję do tworzenia przelewam na karty moich książek. W Legendach Polskich dokonuję re-tellingu podań, którymi zaczytywaliśmy się do snu. Z kolei w Opowieściach Ku – moim ukochanym dziele – zapraszam Cię do onirycznego świata baśni i mitologii, gdzie magia jest ważniejsza niźli ludzka logika.

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

W kulturze ludowej Słowian narodziny dziecka były momentem niezwykłym nie tylko dla rodziny, ale i całej wsi. I w związku z tym wymagały przeprowadzenia rytuałów magicznych. Pępowina nie była traktowana jak „odpad”, lecz talizman decydujący o przyszłym życiu człowieka.

Od sposobu jej podwiązania, przez wybór narzędzia do cięcia, aż po wieloletnie przechowywanie: każdy krok stanowił twardy kontrakt z losem.

Dla dawnych społeczności ten fizyczny łącznik między matką a dzieckiem miał właściwości ochronne i apotropaiczne. Używano go do leczenia chorób, pętania demonów oraz... oceny inteligencji. Złamanie reguł postępowania ze sznurem pępowinowym groziło bezpłodnością, kalectwem lub wadami umysłowymi.

Rytuał pierwszego cięcia i programowanie losu

Z odcięciem pępowiny nigdy się nie spieszono. Zamiast tego czekano na odejście łożyska. Kluczowy był sam materiał użyty do jej podwiązania. Stosowano wyłącznie nici z konopi żeńskich (głowatek lub maciorek), co miało zagwarantować dziecku płodność w dorosłym życiu. Użycie włókien z konopi męskich (płonek) uznawano za błąd, który przyniesie bezpłodność.

Samo cięcie było aktem magii sympatycznej, wyznaczającym przyszły zawód i zdolności noworodka. Wybór podkładki, na której dokonywano cięcia, zależał od płci i pożądanej drogi życiowej:

• Dla chłopców – pępowinę cięto na siekierze lub toporzysku, by wyrośli na zaradnych i silnych gospodarzy.

• Dla dziewczynek – zabiegu dokonywano na wrzecionie lub grzebieniu, co zapewniało zręczność w pracach domowych.

• W domach szlacheckich – cięto ją bezpośrednio na książce, by zagwarantować dziecku pęd do nauki.

Dobór narzędzia do cięcia także miał ukryty cel. W Bośni używano do tego noża lub sierpa, a rygorystycznie unikano nożyczek. Wierzono bowiem, że ucięcie nożyczkami sprawi, iż następne dziecko urodzi się dziewczynką, co uznawano za mniej pożądane.

Wierzono także, że zostawienie zbyt krótkiej pępowiny skutkuje u dziecka krótkim językiem lub jąkaniem się w przyszłości.

Zasuszony węzeł rozumu

Kikuta pępowiny nie wolno było wyrzucić. Po ususzeniu i samoistnym odpadnięciu matki starannie chowały go na dnie skrzyń z odzieżą. Ten biologiczny amulet czekał tam na kluczowy moment w rozwoju dziecka. Zazwyczaj czekano do jego siódmego roku życia, czyli do symbolicznego wejścia w wiek rozumu.

Możliwe, że również wtedy u chłopców dochodziło do tzw. postrzyżyn, chociaż różniło się to w zależności od regionu. Więcej o postrzyżynach przeczytasz tutaj:

Cięcie, które czyniło mężczyznę. Jak słowiański obrzęd hartował fundamenty rodziny?

Wtedy wręczano dziecku ten ususzony fragment do samodzielnego rozplątania. Szybkość i precyzja, z jaką sobie z tym radziło, stanowiła wróżbę. Pomyślne rozwiązanie węzła miało ułatwić naukę, rozwinąć pamięć i otworzyć umysł na wiedzę, gwarantując jednocześnie bystrość na całe dorosłe życie.

Pępowina jako lek i tarcza na kule

Ususzona pępowina funkcjonowała w medycynie ludowej jako talizman o najwyższej mocy i to nie tylko u Słowian. Przykładowo: na Węgrzech zaszywano jej resztki w ubraniach dorosłych mężczyzn, wierząc, że uchroni ich to przed kulami i ciosami broni siecznej podczas walki.

Jej zastosowanie medyczne bywało radykalne:

• Starta na proszek służyła jako lek na skurcze żołądka oraz reumatyzm.

• Wypicie wody z domieszką krwi z pępowiny stosowano jako ludowy sposób na uleczenie kobiecej niepłodności.

• Dym z palonej pępowiny służył do okadzania chorych dzieci. Nazywana „sznurem boskim”, miała moc pętania demonów i odwracania najgorszych uroków.

Ciężarne tabu i wróżby z łożyska

Sznur pępowinowy był też narzędziem do przepowiadania przyszłości. Kobiety asystujące przy porodzie liczyły węzły naczyniowe na sznurze i łożysku. Ich liczba zwiastowała, ile jeszcze dzieci urodzi matka. Sposób zakopania łożyska z pępowiną (skierowaną do dołu) stanowił natomiast najlepszą metodę na bezpowrotne zatrzymanie płodności.

Lęk przed uduszeniem się płodu pępowiną wiązał się z surowymi zakazami dla kobiet w ciąży. Nie wolno im było przechodzić pod sznurami na bieliznę, przechodzić przez płoty, nawijać nici na kłębki ani wykręcać pranych ubrań. Według zasad magii sympatycznej każda czynność polegająca na wiązaniu lub plątaniu mogła bezpośrednio przenieść się na wnętrze łona i zabić nienarodzone dziecko.

Dla dociekliwych (źródła):

1. Biegeleisen H., Matka i dziecko w obrzędach, wierzeniach i zwyczajach ludu polskiego, Lwów.
2. Vargas W., Porodówka pod strzechą, Temidium Grudzień 2020 r.