KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

O AUTORZE

Nazywam się Adrian i od lat tropię ślady dawnych wierzeń Słowian. W moich tekstach nie znajdziesz wyssanych z palca legend – każdą opowieść buduję na fundamencie prac prof. Aleksandra Gieysztora i innych wybitnych badaczy. Moją misją jest pokazanie Ci naszych korzeni w sposób rzetelny i wolny od przekłamań.

Tę samą pasję do tworzenia przelewam na karty moich książek. W Legendach Polskich dokonuję re-tellingu podań, którymi zaczytywaliśmy się do snu. Z kolei w Opowieściach Ku – moim ukochanym dziele – zapraszam Cię do onirycznego świata baśni i mitologii, gdzie magia jest ważniejsza niźli ludzka logika.

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

Kolorowe mapy na pierwszych stronach powieści fantasy to w większości przypadków kłamstwo. Jasne, są ciekawe, ale w średniowieczu władza państwa sięgała tylko tak daleko, jak daleko docierali wiernie królowi rycerze. Pięknie wyrysowane granice oddzielające Imperium od Królestwa Północy sugerują, że mamy do czynienia z nowoczesnymi państwami, w których działa poczta, policja i centralny urząd podatkowy.

Tymczasem w spójnym, brutalnym świecie mediewalistycznego fantasy państwo jako bezosobowa instytucja nie istnieje. Istnieją tylko ludzie. Tacy, którym coś obiecałeś, i tacy, którzy zmusili Cię do posłuszeństwa. Zamiast urzędów i konstytucji mamy sploty lojalności: intymne, często wymuszane siłą i strachem relacje, które trzymają świat w ryzach, by nie stoczył się w anarchię.

Oto jak możesz zbudować w swojej książce fantasy trzy zupełnie różne, spójne systemy władzy, w których zdrada kosztuje więcej niż złoto.

Feudalizm – pakt oparty o honor i chwiejne zaufanie

Często patrzymy na układ suweren-wasal jak na układ szefa z pracownikiem. To na tyle duże uproszczenie, że wręcz będące kłamstwem. Feudalizm w średniowiecznym fantasy to skomplikowana więź. Nie polega ona na wykonaniu usługi X w zamian za zapłatę Y.

Rycerz służy konkretnemu człowiekowi, który ma imię, tytuł i nosi insygnia władzy. Służy z honoru, tradycji, czy też dlatego, że po prostu nie zna innego świata bądź też zwyczajnie nie ma wyboru.

Intymność hołdu lennego

Kiedy piszesz o przysiędze lojalności, nie rób z tego nudnej, dworskiej parady. To moment głęboko fizyczny, a jednocześnie na wskroś duchowy. Jeden człowiek klęka na zimnym kamieniu, wkłada swoje bezbronne dłonie w dłonie drugiego i oddaje mu wolność. Pan z kolei całuje go w czoło na znak pokoju.

Od tej chwili ich losy są splecione. Jeśli pan zażąda, by wasal pojechał na pewną śmierć, to wasal jedzie. Jednak w zamian pan ma absolutny, święty obowiązek chronić ziemie i rodzinę wasala. Jeśli wioska lennika płonie, a senior nie wysyła wojska, feudalny kontrakt pęka. Wraz z nim zaś: lojalność pozostałych wasali.

Zdrada jako ontologiczne samobójstwo

W świecie, gdzie jedyną walutą zaufania jest dane słowo, zdrada nie jest złamaniem paragrafu. Jest poważnym grzechem z olbrzymimi konsekwencjami.  Jasne, zdrady się zdarzały w naszej historii i były nawet częste. Jednak zawsze wiązały się z problemami.

To świetny sposób na to, abyś zbudował konflikt w swojej książce fantasy. Zmuś bohatera do wyboru między dwiema przysięgami: co zrobi rycerz, gdy jego pan rozkaże mu spalić zamek jego rodzonego brata?

Republiki Handlowe – władza ukryta w wekslach, kontraktach i cieniu

Nie każde miasto potrzebuje króla i rycerzy, by rzucać cień na cały kontynent. Republiki handlowe (wzorowane na Wenecji, Genui czy Hanzie) to świat, w którym lojalność nie płynie z krwi, ale z bilansu zysków i strat. To jednak nie oznacza, że jest to świat mniej brutalny.

A czasem wręcz przeciwnie: jest jeszcze okrutniejszy.

W republice handlowej nie rządzisz dlatego, że twój dziadek był bohaterem. Rządzisz, bo kontrolujesz monopol na jedwab, sól lub magiczny surowiec. Gildie i cechy to nie są dzisiejsze związki zawodowe. To zamknięte bractwa, które pilnują swoich sekretów (np. receptury na barwnik czy wytop stali) z fanatyzmem sekty. Członkowie gildii mają własne sądy, własne milicje i własny system kar. Odkrycie tajemnicy handlowej konkurencji to w tym świecie powód do cichego zabójstwa w zaułku, a nie pozwu sądowego.

Naturalnie: to wszystko musi ukrywać się pod porządkiem prawnym. To gra cieni, w której każdy uczestnik może być tym, który wbije Twoim bohaterom nóż w plecy.

A co z długiem? Dług w republice handlowej to fizyczna obroża. Jeśli bohater zapożyczy się u miejscowego patrycjusza, a potem nie jest w stanie go spłacić, traci siebie. W świecie z domieszką magii dług może być magicznie wiążący. Podpisujesz cyrograf krwią, a jeśli spóźnisz się ze spłatą choćby o dzień, twoja dłoń zaczyna gnić, albo twoje zmysły przechodzą na własność wierzyciela, dopóki nie odpracujesz srebra.

Teokracje – gdy suwerenem jest niewidzialny absolut

Najbardziej przerażający system władzy to ten, w którym prawo państwowe i wola boska to ten sam dokument. W teokracji nie ma podziału na sacrum i profanum. Religia jest jedynym filtrem rzeczywistości.

Czym może rządzić się teokracja w Twoim świecie fantasy? Możliwości jest naprawdę wiele.

1. Relikwie jako strategiczna broń – w państwie rządzonym przez kapłanów o potędze nie decydują kopalnie żelaza, lecz dostęp do świętości. Relikwie, takie jak zaschnięta krew proroka, kość świętego męczennika, drzazga z pierwszego ołtarza, to odpowiedniki dzisiejszej broni jądrowej. To one (rzekomo lub faktycznie) odganiają zarazę, zapewniają plony i gwarantują zwycięstwo. W świecie fantasy takie relikwie mogą mieć prawdziwą moc, która dosłownie zmienia rzeczywistość dookoła.
2. Ekskomunika, czyli śmierć za życia – potężną bronią teokracji jest absolutne wykluczenie. W spójnym średniowiecznym świecie bycie wyklętym z kościoła (ekskomunika) to nie jest tylko zakaz przyjmowania sakramentów. To wymazanie człowieka ze społeczeństwa. Człowiek wyklęty staje się prawnie martwy. Nikt nie może podać mu kubka wody ani sprzedać mu chleba pod groźbą podzielenia jego losu. Ktoś taki staje się zwierzyną łowną: zabicie wyklętego nie jest morderstwem, jest dobrym uczynkiem.
3. Prawdy wiary – w świecie, gdzie rządzą kapłani, prawo nie jest czymś cywilnym. Jest wykładnią wiary, od której zależy nie tylko twój byt doczesny, ale i wieczne życie. To niezwykle potężne narzędzie. Najwyższy Kapłan rozporządza jednocześnie ciałem i duszą. Odrzucenie jego władzy to jak proszenie się o piekło.
4. Herezje – przeciwne do prawd wiary są herezje. Mogę one dotyczyć nie tylko pojedynczej osoby jak w przypadku ekskomuniki, ale całych regionów i społeczności. Arcykapłan nie musi prosić podległych mu ludzi o to, aby ruszyć przeciwko odległemu, acz niezwykle ważnemu regionowi teokracji, który się zbuntował. Wystarczy, że ogłosi dowódców powstania heretykami, a lud sam chwyci za broń.

Magiczny klej, czyli dlaczego przysięgi muszą boleć

Jak w takim razie w Twoim świecie król lub patriarcha ma utrzymać w ryzach kogoś, kto żyje miesiąc drogi od stolicy? Możesz wzorować się na średniowiecznej Europie czy Azji, ale jest też inne rozwiązanie: magia.

Magia władzy nie polega na rzucaniu błyskawic z wieży. Polega na gwarantowaniu paktów.

• Pieczęcie Krwi – dokumenty, które może otworzyć tylko wybrany wasal. Jeśli dotknie ich ktoś inny, pergamin spłonie, parząc intruza do kości.

• Klątwy Zakładnicze – zamiast więzić syna buntowniczego lorda w lochach stolicy, kapłani rzucają na chłopca urok. Jeśli jego ojciec dobędzie miecza przeciwko koronie, chłopiec w tym samym ułamku sekundy zacznie dławić się własną krwią, tysiące kilometrów dalej.

• Znamię Wiarołomcy – Magia, która fizycznie piętnuje zdrajcę. Ktoś, kto złamał słowo, może rano obudzić się z poczerniałym językiem albo zapachem siarki, którego nie zmyje żadna woda.
   

W świecie spójnego mediewalizmu polityka jest brudna, bardzo osobista i absolutnie bezlitosna. Magia, która z tą polityka się wiąże, jest dokłandie taka sama.