KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

O AUTORZE

Nazywam się Adrian i od lat tropię ślady dawnych wierzeń Słowian. W moich tekstach nie znajdziesz wyssanych z palca legend – każdą opowieść buduję na fundamencie prac prof. Aleksandra Gieysztora i innych wybitnych badaczy. Moją misją jest pokazanie Ci naszych korzeni w sposób rzetelny i wolny od przekłamań.

Tę samą pasję do tworzenia przelewam na karty moich książek. W Legendach Polskich dokonuję re-tellingu podań, którymi zaczytywaliśmy się do snu. Z kolei w Opowieściach Ku – moim ukochanym dziele – zapraszam Cię do onirycznego świata baśni i mitologii, gdzie magia jest ważniejsza niźli ludzka logika.

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

W dzisiejszych czasach informacje rozprzestrzeniają się z prędkością światła. Najpierw radio, potem telewizja, aż w końcu internet sprawiły, że na wyciągnięcie ręki mamy wieści z całego świata. Traktujemy to, jak coś normalnego, niewiele się nad tym zastanawiając.

Jeśli jednak piszesz średniowieczne fantasy, to sprawa ma się inaczej. Twoi bohaterowie nie mają dostępu do Google Maps ani Apple News. Wiadomości rozprzestrzeniają się w takim tempie, w jakim przemieszcza się człowiek. Co więcej: wyprawa na odległe tereny nie jest tłem, tylko wyzwaniem samym w sobie. W dłuższej wyprawie konno człowiek pokonuje średnio 30-40 kilometrów.

Tym samym dystans w Twojej książce nie może być tylko tłem. Musi w jakiś sposób wpływać na fabułę. Boleć bohaterów, kosztować ich czas, a także śmierdzieć błotem, zgniłym chlebem i mokrym psem. 

Jeśli dystans w Twojej książce nie wpływa na fabułę, to Twój świat jest martwy. Przywróćmy mu ciężar.

Narracja przez detale – kiedy kilometry bolą bohatera

Podróż w średniowiecznych realiach fantasy to skomplikowane przedsięwzięcie. Bohater nie może wskoczyć na konia i ot tak przejechać 300 kilometrów w cztery dni. Musi rozważyć wiele spraw, takich jak:

• Odległość – na krótki dystans sprawdzą się konie dla gońców, ale już na górską, wielotygodniową wyprawę potrzebny będzie inny wierzchowiec.
• Przystanki – czy po drodze znajdują się karczmy, zajazdy, wioski? Jeśli nie, to gdzie można zakupić jedzenie dla siebie, jak i konia? Jeśli tak, to z jakimi trzeba liczyć się cenami?
• Niebezpieczeństwa – podróż to nie tylko przygoda. To także konkretne zagrożenia. Bandyci, maruderzy, pogoda, czy w przypadku fantasy również potwory: wszystko to należy wziąć pod rozwagę, decydując się na daleką podróż.

Wyprawa w mediewalistycznym fantasy to nieustanna walka. Z pogodą, z zepsutym sprzętem, brakiem pożywienia czy starymi mapami, które nijak nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Jeśli Twój bohater po trzech tygodniach podróży ot tak zjawia się z nienaganną fryzurą, wyperfumowany oraz z czystym ubraniem, to czytelnik zwyczajnie w to nie uwierzy.

Każdy kilometr powinien zostawiać ślad: pęcherz na stopie, skrzywione koło w wozie, czy chociażby ubrudzona peleryna. Przestrzeń jest prawdziwą przeszkodą i musi stawiać opór.

Dlaczego informacja jest najwolniejszą walutą świata?

W spójnym średniowiecznym fantasy informacja podróżuje tak szybko, jak najszybszy koń. Chociaż rzecz jasna są od tego wyjątki. Wykorzystaj tę informacyjną próżnię do budowania konfliktów. Pozwól swoim bohaterom operować w świecie, w którym nikt nie przyjdzie im z pomocą, bo nikt nawet nie wie, że są w tarapatach.

Bunt na rubieżach

Zanim korona wyśle sędziego i regiment wojska, buntownicy zdążą spalić królewskie spichlerze, ogłosić się wolnymi ludźmi i zniknąć w niedostępnych górach. Król nie rządzi tam, gdzie sięga jego dekret, a tam, gdzie kończy się zasięg wzroku jego gońców oraz zasięg mieczy jego rycerzy. Każdy dzień zwłoki to kolejny spalony most.

Ile taka informacja powinna podróżować, nim dojdzie do monarchy? To zależy od wielkości państwa. Im dalej stolica znajduje się od granicy, tym dłuższy czas reakcji. Wykorzystaj to w swojej książce, aby ukazać słabość olbrzymiego imperium. Chociaż centralne prowincje cieszą się spokojem, tak na rubieżach panuje chaos.

Zaraza w porcie

Nowina o „czarnych plamach” podróżuje na wozach kupieckich wolniej niż same szczury. Gdy sąsiednie miasto dowiaduje się, że port został zamknięty i objęty kwarantanną, jego bramy są już oblegane przez setki uchodźców. Ci ludzie nieświadomie niosą śmierć w fałdach swoich płaszczy, a informacja o zagrożeniu dociera dopiero wtedy, gdy pierwsze trupy padają na głównym rynku.

Tutaj kluczowe jest rozróżnienie dwóch kwestii: kiedy sąsiednie miasta dowiadują się o zarazie, a kiedy zewnętrzny świat. Najbliższe wsie i miasteczka mogą dowiedzieć się dosłownie w przeciągu paru dni. Odległe państwo: nawet w przeciągu miesięcy.

Śmierć władcy na krańcu świata

Wyobraź sobie bohaterskiego króla, który właśnie wraca zwycięsko z wyprawy wojennej, po czym nagle... umiera od gangreny, spowodowanej raną na udzie.

To powoduje niemały chaos. Świeżo co zdobyte tereny mogą się buntować, aczkolwiek z drugiej śmierci: wieści mogą do nich dotrzeć z opóźnieniem, blokowane przez generałów. Co się dzieje w stolicy? Urzędnicy okradają skarbiec, na dworze panuje chaos. Król wprzódy nie wyznaczył namiestnika, a jego dziedzice są zbyt młodzi, aby władać.

Tym samym czas działa podwójnie niekorzystnie na rzecz władzy centralnej. Wpierw wszyscy wpływowi szlachcice muszą się dowiedzieć, że król nie żyje. Potem muszą się zebrać i wybrać namiestnika. A w tym czasie w stolicy panuje chaos, z którego korzystają nieuczciwi urzędnicy.

"Tam u nich jedzą psy" – psychologia izolacji

„Mój ojciec nigdy nie widział morza, choć od brzegów dzieli nas zaledwie pięć dni marszu. Mówił, że ludzie stamtąd mają skórę od słonej wody twardą jak podeszwy i modlą się do ryb, a nie do Pana. Po co mi tam iść? Tu mam swój pług, swoją miedzę i boga, którego rozumiem”.

W świecie tyranii odległości każda wieś to osobna wyspa. Wykorzystaj to, by budować ksenofobię i lęk przed nieznanym. Ludzie nie podróżują, bo to drogie i niebezpieczne. A do tego czasochłonne.

To sprawia, że każdy przybysz zza rzeki jest traktowany z podejrzliwością. Niech Twoi bohaterowie czują, że przekraczając granicę hrabstwa, wchodzą w strefę innego akcentu, innych przesądów i innych tabu. Jeśli wszędzie mówi się tak samo i wierzy w to samo, Twój świat wydaje się malutki i mało rzeczywisty.

Świetnym tego przykładem jest nawet nasza rodzima wiara słowiańska. Perun Gromowładny doczekał się wielu oblicz oraz interpretacji. A przecież sam teren Słowiańszczyzny to tylko część Europy, a nawet nie cały kontynent.

Magia w średniowiecznym fantasy jako sposób na komunikację

Ciekawym pojęciem jest magiczna komunikacja. Może ona przybierać setki form, takich jak:

• bezpośrednie portale,
• pisane wieści, które od razu pojawiają się w połączonej z piórem magicznej księdze,
• lustra, które umożliwiają rozmowy na odległość,
• wzmocnione magią zwierzęta, które mogą pokonywać setki kilometrów jednego dnia.

W takim świecie magowie pełnią siłą rzeczy istotną rolę: rozszerzają władzę i ułatwiają kontrolę. Kto ma informacje, ten ma władze.

Jednocześnie magia nie musi być zawsze cudownym remedium. Wręcz przeciwnie: może wiązać się z licznymi kosztami oraz wysiłkiem intelektualnym. Co więcej: zastanów się, co będzie, jeśli magowie z jakiegoś powodu okażą się nagle niegodni zaufania monarchów na całym świecie?

Jeśli chcesz wdrożyć magiczną komunikację, spraw, aby była ona ciekawa i ma swoje wady. Niech magia nie skraca dystansu za darmo.

Logistyka przetrwania 

Nie pisz sucho o zapasach w podróży. To mało mówi o tym, co istotnie ogranicza bohaterów Twojej książki. Napisz o tym, co konkretnie mają w jukach i dlaczego to ich zawodzi:

• Woda – skórzane bukłaki po tygodniu sprawiają, że woda smakuje jak garbowana skóra. Picie z rzeki z kolei grozi poważną biegunką oraz wymiotami.

• Ogień – krzesiwo w wilgotnym lesie to narzędzie tortur. Jeśli podróżnik nie potrafi rozpalić ognia, nocna wilgoć zabije go szybciej niż wilki.

• Pasza – koń nie je kamieni. Bohaterowie muszą planować trasę tak, by zwierzę miało gdzie się wypasać, albo tachać ze sobą ciężkie worki owsa, co spowalnia wyprawę.

• Pożywienie – tak samo, jak wierzchowce, Twoi bohaterowie też muszą coś jeść. Mogą łowić ryby, pożywiać się w karczmach, czy polować. Jednak czy mają zapasy na czarną godzinę?

Oczywiście: nie przesadzaj z opisywaniem zapasów aż zbyt dokładnie. Czytelnika raczej nie interesuje, czy Twój bohater ma ze sobą dokładnie dwa kilogramy suszonego mięsa i siedem bochenków chleba. Lepiej napisać, że zostało mu pożywienia na trzy dni, a worki owsa skończą się już za tydzień.

Jak rozwiązać problem odległości?

Jednocześnie problem odległości da się rozwiązać na wiele sposobów. Przykładowo:

1. Olbrzymie imperium – korzysta z rozbudowanej sieci strażnic, utrzymuje gońców, a także posiada system sygnalizacji ogniowej. Pamiętasz, jak we Władcy Pierścieni Gondor wezwał na pomoc Rohan przy użyciu wielkich palenisk? Używano ich także w naszym świecie. To świetny sposób na to, aby szybko przekazać wieści o zagrożeniu!
2. Doświadczenie wędrowców – jeśli Twój bohater jest zawodowym najemnikiem czy kimś na kształt wiedźmina, to dystans i odległość dalej stanowią problem. Jednocześnie jednak nie musisz opisywać, jak protagonista z trudem planuje kolejną wyprawę. Ma w tym przecież doświadczenie.
3. Lokalni przewodnicy – w sytuacji, kiedy bohaterowie znajdują się w nieznanej sobie przestrzeni, możesz włączyć postacie trzecioplanowe w postaci lokalnych przewodników. To świetny sposób na budowanie wątków fabularnych. Być może któryś przewodnik został przekupiony przez antagonistę, aby wprowadzić Twoich bohaterów w pułapkę?

Pamiętaj: odległość powinna być problemem, ale nie poświęcaj jej aż tyle uwagi, aby czytelnik zaczął postrzegać szlak gorzej, niż Mrocznego Lorda.

Podsumowanie – przestrzeń w fantasy jako wyzwanie

Jeśli piszesz surowe, średniowieczne fantasy, nie zapomnij o tym, jak istotną rolę odgrywa odległość. Dzisiaj łatwo nam o tym zapomnieć, ale kiedyś to właśnie przestrzeń sprawiała, że imperia upadały.

Dlatego, pisząc książkę, rozważ takie rzeczy, jak:

• Czy pogoda zmieniła plan podróży? (Zamiast: "jechali w deszczu", napisz: "most był zerwany, musieli nadrobić dwa dni drogi do najbliższego brodu").

• Czy bohater ma co jeść? (Prawdziwe jedzenie kończy się po 3 dniach, potem zostaje suchy prowiant, od którego pękają zęby).

• Jak król zarządza swym olbrzymim państwem? (Posiada magów, czy też rozbudowany system gońców?)

• Kto wie, gdzie oni są? (Jeśli nikt, to każda rana staje się śmiertelnym zagrożeniem).

• Czy spotkali kogoś, kto ich nie rozumie? (Inny dialekt, lokalna jednostka miary, dziwne bóstwo przydrożne).

Im szerzej rozbudujesz ten aspekt, tym bardziej wiarygodna i ciekawsze będzie Twoja książka. Powodzenia na szlaku, Kowalu Opowieści!