KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

O AUTORZE

Nazywam się Adrian i od lat tropię ślady dawnych wierzeń Słowian. W moich tekstach nie znajdziesz wyssanych z palca legend – każdą opowieść buduję na fundamencie prac prof. Aleksandra Gieysztora i innych wybitnych badaczy. Moją misją jest pokazanie Ci naszych korzeni w sposób rzetelny i wolny od przekłamań.

Tę samą pasję do tworzenia przelewam na karty moich książek. W Legendach Polskich dokonuję re-tellingu podań, którymi zaczytywaliśmy się do snu. Z kolei w Opowieściach Ku – moim ukochanym dziele – zapraszam Cię do onirycznego świata baśni i mitologii, gdzie magia jest ważniejsza niźli ludzka logika.

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

Wyobraź sobie epicką scenę bitwy. Mury pękają od uderzeń taranów, chwalebny rycerz w lśniącej zbroi wycina w pień tuzin wrogów na blankach, a w tle powiewają sztandary. Piękne, prawda?

I całkowicie fałszywe.

Kiedy kreujesz średniowieczne fantasy, bardzo łatwo ulec wizji rodem z hollywoodzkich superprodukcji. Tymczasem w prawdziwych, brutalnych realiach oblężenia wcale nie wygrywano mieczem, brawurową szarżą ani epickim pojedynkiem. Wygrywano je cierpliwością, głodem i zarazą.

Dobra fantastyka mediewalistyczna powinna uwierać i boleć. Jeśli chcesz, aby Twoje książki naprawdę trzymały czytelnika za gardło, zdejmij swojego bohatera z heroicznego muru i wrzuć go do okopu pełnego błota, brudu i desperacji.

Oto jak zrujnować sterylne oblężenia i wpuścić do nich trochę rynsztoka.

Martwa krowa z trebusza. Prawdziwa broń oblężnicza

W kinie i grach RPG machiny oblężnicze miotają idealnie okrągłymi głazami, które efektownie kruszą wieże. Oczywiście w naszym świecie też tak było. Jeśli jednak piszesz low medieval fantasy, to wówczas możesz wykorzystać katapulty i trebusze zupełnie inaczej: do wojny biologicznej i moralnej.

Kruszenie grubych murów kamieniami to żmudna robota. Powiedzmy, że na czele oblężenia w Twojej książce stoi arogancki szlachcic, który chce się wykazać. Czy będzie cierpliwie czekał, aż przeciwnik się podda? Wątpliwe. Co może więc zrobić, aby zwyciężyć i nie stracić połowy armii? Niech rozkaże załadować na machiny oblężnicze padłe krowy, gnijące konie, beczki z ekskrementami, czy nawet ludzkie zwłoki.

Wyobraź sobie, że w środek zatłoczonego, odciętego od świata miasta z łoskotem spada rozkładający się trup. Cel był obrzydliwy i mało honorowy, ale skuteczny: zatruć studnie i wywołać w mieście epidemię.

Ma to również wymiar psychologiczno-moralny. Pamiętasz scenę z Władcy Pierścieni, gdy orkowie pod Minas Tirith zaczęli ładować na trebusze ludzkie głowy? Obrońcy miasta nie poddali się od razu, lecz ich morale zdecydowanie ucierpiało, kiedy głowy ich towarzyszy boju potoczyły się po białym bruku.

Wykorzystaj to w swojej książce. Takie sceny sprawiają, że średniowieczne fantasy jest jeszcze brutalniejsze. A przez to namacalne dla czytelnika.

Matematyka oblężenia – kto pierwszy umrze z głodu?

Zapomnij o brawurowych wypadach za bramę w środku nocy. Jasne, najazdy się zdarzały, lecz nie były reguła. Co więcej: były bardzo ryzykowne. Oblężenie to przede wszystkim czekanie. To powolna, bezlitosna kalkulacja, w której zapasy ziarna kończą się zawsze o miesiąc za wcześnie, a do wykarmienia jest kilkanaście tysięcy cywilów.

Kiedy kreujesz zamknięte miasto, pokaż etapy narastającej desperacji.

1. Niewinny początek – wprowadzane są racje żywnościowe dla mieszkańców. Część protestuje, ale większość to rozumie. Pytanie: czy dotyczy to wysoko postawionych oraz żołnierzy?
2. Zanikanie zwierząt – wpierw naturalnie umierają świnie, potem krowy. Nawet te mleczne. Później idą za tym psy oraz koty, a następnie wrony i szczury. Czy władze odważą się na to, aby nakazać rycerzom oddać konie bojowe, których cena zazwyczaj jest wyższa niż kilku wsi?
3. Desperacja głosu – zdesperowani mieszczanie ściągają skórzane pasy, tarcze, rzemienie i zdejmują z nóg buty. Wygotowują twardą skórę całymi dniami, by uzyskać z niej chociaż odrobinę „bulionu”, który oszuka żołądek.

To nie oznacza, że tylko oblężone miasto jest w złej sytuacji. Być może linie zaopatrzeniowe (w końcu odległość i logistyka wypraw to spore wyzwanie w medieval fantasy) zostały przerwane? I to miasto, które miało szybko się poddać, ma większe zapasy żywności, niż agresorzy?

Wówczas sytuacja ulega diametralnej zmianie. Żołnierze mogą być zdesperowani, aby rzucić się szturmem do oblężenia. Jednak dowódca wie, że skończy się to ich śmiercią, bo nikt nie jest w stanie sforsować dziewięciometrowego muru, otoczonego fosą.

Wróg pod murami też gnije

Jak widzisz, armia stojąca pod zamkiem lub miastem wcale nie ma sytuacji pod kontrolą. Ich niedogodnością nie jest wcale to, że śpią w namiotach czy brakuje im karczmy, a poza tym spokojnie czekają, aż obrońcy się poddadzą.

Nic bardziej mylnego.

Zgromadzenie trzydziestu tysięcy zbrojnych w jednym miejscu przez wiele miesięcy to logistyczny koszmar. W autentycznym średniowiecznym fantasy obozy żołnierskie nie mają idealnie wytyczonych stref brudnych i czystych, a tym bardziej nowoczesnych szpitali. Odchody tysięcy ludzi i koni, resztki jedzenia, krew z polowych rzeźni i błoto mieszały się ze sobą, zatruwając lokalne strumienie i ziemię.

Największym zabójcą rycerzy nie byli obrońcy miasta. Była nim czerwonka (lub inaczej: dyzenteria) i obozowy tyfus. Możesz zbudować genialne napięcie w powieści, pokazując armię oblegających na skraju załamania. Dowódca wroga poci się w namiocie nie dlatego, że mury zamku są za grube. Poci się, bo jego najemnicy dosłownie umierają we własnych fekaliach, a jeśli za trzy dni nie zdobędą miasta, reszta wojska podniesie bunt i zdezerteruje.

Co zresztą rodzi świetne pytanie: komu naprawdę wierni są żołnierze? Królowi, swojemu lordowi, dowódcy, czy może tylko i wyłącznie żołdowi? Więcej na temat lojalności w medieval fantasy przeczytaj w tym poradniku:

Twoje państwo nie ma prawa istnieć. Jak ulepić politykę z lojalności i krwi w fantasy?

Świnie, mrok i brak tchu. Prawdziwa wojna toczy się pod ziemią

W epickiej fantastyce mury kruszeją od potężnych zaklęć bojowych magów lub uderzeń gigantycznych, zdobionych taranów. W rzeczywistości najgroźniejsza broń oblężnicza nie znajdowała się na powierzchni, lecz głęboko w błocie. Jeśli chcesz pokazać prawdziwy koszmar oblężenia, wyślij swojego bohatera do pracy z saperami.

Klaustrofobia i pękające stemple

Podkopy to najbardziej mordercza i niewdzięczna praca w całej kampanii zbrojnej. Zamiast walczyć w słońcu, żołnierze tygodniami ryją tunele pod fundamentami wrogiej twierdzy. Panuje tam absolutna ciemność, brakuje powietrza, a z każdym uderzeniem kilofa z sufitu sypie się ziemia. W surowym średniowiecznym fantasy największym lękiem sapera nie jest miecz wroga, ale głuchy trzask drewnianego stempla, który zwiastuje pogrzebanie żywcem.

Świński tłuszcz zamiast magii ognia

Jak bez użycia czarów zawalić potężną, kamienną wieżę? Historia zna na to odpowiedź (zastosowaną zresztą skutecznie przez króla Jana bez Ziemi).

Kiedy tunel znajdował się już idealnie pod fundamentami muru, saperzy poszerzyli go w komorę podpartą grubymi, drewnianymi stemplami. Następnie wprowadzili tam dziesiątki żywych świń, po czym podpalili całość i uciekli.  Gwałtowny pożar topił tłuszcz, błyskawicznie trawiąc drewniane podpory, a pozbawiona oparcia kamienna wieża po prostu zapadała się pod ziemię. To technika oblężnicza tak brutalna, że aż prosi się o wykorzystanie w Twojej książce.

Kontr-podkopy, czyli rzeź w ciemności

Obrońcy miasta nie czekali jednak biernie, aż ziemia osunie im się spod stóp. Gdy usłyszeli pod ziemią stukanie wrogich kilofów (często używając do nasłuchu wiader z wodą), zaczynali kopać własne, przechwytujące tunele. Kiedy dwa podkopy się spotykały, rozpętywało się absolutne piekło.

Wyobraź sobie walkę w korytarzu tak wąskim, że nie da się nawet wziąć zamachu mieczem. Żołnierze tarzają się w błocie, w całkowitych ciemnościach, dusząc się od pyłu i dymu z łuczyw, wbijając sobie w pachwiny i brzuchy krótkie sztylety na oślep. Zmuś swojego protagonistę do zejścia w te ciemności, a czytelnik poczuje ten brud i brak tchu w piersi wraz z bohaterem.

Dla dociekliwych (źródła):

Procner M.,  Trebusze, podstępy i tłuste świnie – jak wyglądały oblężenia średniowiecznych zamków?, Ciekawostki Historyczne, 2019.