Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Soft magic system, czyli tzw. miękki system magii, nie opiera się na twardej logice i szczegółowych obliczeniach. Zamiast inżynierii, obcujesz tutaj z poezją, dziką naturą i oniryzmem. To moment, w którym jako Kowal Opowieści odkładasz na bok kalkulator, a sięgasz po kadzidło, szept i niedopowiedzenie. Tutaj magia nie ma być zrozumiała – ma być odczuwalna. Ma budować sacrum, przerażać swoją nieobliczalnością i zachwycać tym, czego ludzki umysł nie jest w stanie objąć.

Wielu twórców ucieka w stronę miękkiej magii, myśląc, że to droga na skróty. Nic bardziej mylnego. Projektowanie systemu, który nie ma jasnych reguł, a mimo to pozostaje spójny i f ascynujący, to wyższy poziom literackiego wtajemniczenia. To obietnica dla odbiorcy Twego dzieła, która brzmi:

„Nie powiem Ci, jak to działa, ale sprawię, że uwierzysz w każde drżenie powietrza”.

Zanim jednak zanurzysz się w oparach mistycyzmu, pamiętaj, że miękka magia to fundament soft worldbuildingu. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak budować światy w fantastyce, zajrzyj do poniższych poradników:

Czytelnik Ci tego nie wybaczy. Największy grzech twórców światów fantastyki

Sekret światów fantasy skąpanych we mgle. Jak pisać, żeby czytelnik uwierzył w niemożliwe

Piękno niepoznanego

Kluczem do napisania dobrego miękkiego systemu magicznego jest zrozumienie, jaki ma on cel. Nie jest to cudowne narzędzie do wyciągania bohatera z opresji, ani magiczna nauka, której używasz, aby wprowadzić czytelnika do gildii magów.

Soft magic system służy do tworzenia światów, których działanie jest zasnute mgłą. Często magia ta nie jest rozwiązaniem – znacznie częściej jest problemem, tłem lub katalizatorem zmian, które bohater musi udźwignąć. To nie jest system dla autorów, którzy chcą pójść na łatwiznę. To system dla tych, którzy chcą, by ich świat wydawał się starszy, głębszy i potężniejszy niż jakikolwiek śmiertelnik.

Miękkie systemy magiczne mogą być używane w dwójnasób:

1. Budowanie grozy – bliżej niesprezycowane, krwawe rytuały, obrzędy ku czci martwych bogów czy szepty eonów to genialny sposób na budowanie klimatu w światach dark fantasy oraz horrorach. Opisując to, jak magia wygląda, jakie budzi emocje i odczucia, jak porusza bohaterów do kości, pozwalasz czytelnikowi odczuć pierwotny strach przed siłą, której nie pojmuje. Działa to zdecydowanie lepiej niż szczegółowy opracowywanie, czemu dana ofiara akurat spodobała się bóstwu.
2. Budowanie mistycyzmu – soft magic system świetnie sprawdza się w onirycznej fantastyce, baśniach, legendach czy mitologicznych opowieściach. Opisy duchów tańczących na wietrze w rytm niesłyszalnej dla ludzkiego ucha, a jednak odczuwalnej w ciele muzyki pozwala czytelnikowi zanurzyć się w świat, który nie mógłby istnieć w naszej rzeczywistości. To brama do cudowności oraz baśniowości, które zachwycą Twojego odbiorcę.
    

Chociaż wydaje się to sprzeczne, to oba cele możesz osiągnąć przy użyciu tego samego miękkiego systemu magicznego. Taka magia może jednocześnie zachwycać, jak i budzić przerażenie. Lecz kluczowe jest przy tym, aby Twój soft magic system zachował swój klimat i logikę.

Jak to zrobić? Sam opieram budowanie miękkich systemów na czterech splotach. Przyjrzyj się im uważnie, zanim zaczniesz tkać swoją opowieść!

Splot 1: Nieprzejrzystość magii – potęga czarnej skrzynki

To serce miękkości. Magia działa jak czarna skrzynka – wiemy, co do niej wkładamy (ofiarę, szept, emocję), i widzimy, co z niej wychodzi, ale proces zachodzący w środku pozostaje tajemnicą.

Wyobraź sobie słowiańską szeptuchę. Nie tłumaczy ona bohaterowi, że „manipuluje splotami energii astralnej o natężeniu X jednostek”. Ona spala pakuły nad jego głową i mruczy słowa, które brzmią, jakby pochodziły z czasów sprzed powstania świata. Czytelnik nie wie, dlaczego ogień i len leczą – i nie powinien wiedzieć. Ta niewiedza buduje autentyczny lęk i szacunek. W chwili, gdy zaczniesz wyjaśniać „transfer energii”, zabijasz magię i zamieniasz ją w technologię.

Pamiętaj: w soft magic system magia, którą da się w pełni wyjaśnić, przestaje być magią.

Co więcej: również w kwestii efektów magia nie musi być zawsze przewidywalna. Możesz to porównać do tamy, która zatrzymuje olbrzymie ilości wody. Wiesz, że kiedy nagle zniszczysz zaporę, to woda z destrukcyjną siłą doprowadzi do olbrzymich zniszczeń.

Jakie jednak będą to zniszczenia? Gdzie zatrzyma się furia wodnego żywiołu? Na te pytania nie ma prostej odpowiedzi.

Splot 2: Oniryzm – prymat nastroju nad logiką

W miękkiej magii pytanie „dlaczego?” zawsze przegrywa z pytaniem „jakie to uczucie?”. Twoim zadaniem nie jest dostarczenie dowodów, lecz wywołanie sensorycznego wstrząsu. To tutaj soft magic system spotyka się z oniryzmem oraz mistycyzmem.

W filmach Hayao Miyazakiego magia po prostu „jest”. Pociąg sunie po tafli oceanu, a postacie zmieniają kształt pod wpływem klątw, których nikt nie nazywa. Nie pytamy o parametry fizyczne, bo obraz jest tak potężny, że nasza intuicja akceptuje go bez pytań. Aby to osiągnąć, musisz skupić się na zmysłach:

• Nagła zmiana temperatury w pokoju, gdy pojawia się duch.

• Metaliczny posmak w ustach tuż przed uderzeniem klątwy.

• Cisza, która „dzwoni” w uszach, gdy las decyduje się przemówić.

• Światła duchów, mamiące wzrok Twoich bohaterów.

• Zapach, który wydaje się mieć barwę.
   

Istotne jest to, aby Twój miękki system magiczny pasował do całej opowieści nie pod kątem fizycznym, ale emocjonalnym. Przykładowo: jeśli budujesz mroczny, słowiańsko-nordycki świat, magia powinna odzwierciedlać pradawne bóstwa, siły natury czy niszczycielską potęgę oceanu. W takim świecie mogą oczywiście pojawić się dobrotliwe istoty, które władają magią.

Nie ratuj jednak protagonisty swego dzieła „siłą przyjaźni”, jeśli kilka stron wcześniej musiał składać krwawe ofiary Starym Bogom.

Splot 3: Ograniczona sprawczość – bezpiecznik autora

To kluczowy aspekt techniczny, który jest często pomijany zarówno w soft magic system, jak i hard magic system. Magia staje się nudna i frustrująca, gdy zamienia się w Deus Ex Machina, czyli nagłe rozwiązanie problemów. Jeśli Twój bohater wygrywa walkę, bo „nagle poczuł w sobie nieznaną moc”, czytelnik poczuje się oszukany, jeśli w żaden sposób tego nie wyjaśnisz.

Ironicznie: wyjaśnienie tego w soft magic system może być trudniejsze niż w hard magic system. W wielu systemach magicznych funkcjonuje coś takiego jak „dziki mag”, czyli osoba z talentem magicznym, która nie przeszła szkolenia. Nagły wybuch magii to po prostu manifestacja jego mocy, która teraz wymaga treinngu, szkolenia w Akademii Magów, czy też...

Rzecz w tym, że powyższe wytłumaczenia zdecydowanie bardziej pasują do twardych systemów magicznych, niż do miękkich. W dobrze skonstruowanym soft magic system magia rzadko jest scyzorykiem w rękach protagonisty. Zazwyczaj jest ona siłą, z którą trzeba negocjować, której trzeba się bać lub którą należy omijać szerokim łukiem.

Przykład z „Spirited Away”: Chihiro nie używa magii, by uciec z łaźni bogów. Ona musi tam pracować, wykazać się empatią i sprytem w świecie, który jest magiczny, ale w którym ona sama magią nie włada. To właśnie jej bezbronność wobec potężnych sił buduje napięcie.

Magia może pchać fabułę do przodu, rzucać bohaterowi kłody pod nogi, a nawet otwierać przed nim nowe światy, ale to bohater musi ją „dźwigać”.

Nie oznacza to oczywiście, że Twoi bohaterowie nie mogą władać magią w miękkim systemie magicznym. Oczywiście, że mogą. Musisz jednak wziąć pod uwagę to, aby przestrzegać przy tym Splotu 1 i Splotu 2, a jednocześnie ograniczyć sprawczość protagonistów.

Splot 4: Magia jako Metafora – lustro duszy

Miękka magia rzadko jest neutralną siłą fizyczną. Znacznie częściej stanowi ona manifestację emocji, lęków i pragnień, które nabierają fizycznej formy. To jest moment, w którym worldbuilding spotyka się z psychologią Twoich postaci.

W takim systemie klątwa nie jest „wirusem”. Jest formą sprawiedliwości lub manifestacją winy. Jeśli postać jest chciwa, magia w jej otoczeniu może sprawiać, że wszystko, czego dotknie, obraca się w popiół. Nie dzieje się tak z powodu „złamania zasady nr 42”, ale dlatego, że wewnętrzne zepsucie bohatera „zatruwa” rzeczywistość wokół niego. Dzięki temu soft magic system wydaje się spójny – wiemy, że „tak to działa”, bo czujemy w tym ironiczną sprawiedliwość losu lub głębię archetypu.

Magia może być także manifestacją samej Natury. Wówczas wycięcie lasu będzie wiązało się z przybyciem biesów, które będą za wszelką cenę chciały zemścić się na ludziach. Może to być świetny katalizator problemów w Twojej książce: jak protagonista może przebłagać samą Matkę Naturę, skoro nawet nie wie, z czym ma do czynienia?

Magia jako ekosystem

Świetnymi wzorcami dla miękkich systemów magicznych mogą być mitologie – w tym wierzenia naszych przodków.

W świecie Słowian granica między tym, co ludzkie, a tym, co nadprzyrodzone, nie była logicznym murem, opisanym zasadami. Była mgłą. Magia była elementem świata, tak samo realnym jak deszcz czy wiatr. Wchodząc do lasu, narażałeś się na gniew leszego... lub jego błogosławieństwo, jeśli uznał Cię za osobę godną, aby nad nią czuwać.

Wołchw czy szeptucha nie „rzucali zaklęć” w nowoczesnym tego słowa znaczeniu. Oni wchodzili w relację. Negocjowali z rzeką, prosili las o przejście lub próbowali przekupić biesa, który zalągł się w zagrodzie. To buduje niesamowitą głębię, ponieważ pokazuje, że:

• Człowiek nie jest panem magii, lecz jedynie jej małym elementem.

• Magia ma własną wolę i nie zawsze chce współpracować.

• Świat jest większy i starszy, niż nam się wydaje.
   

W soft magic system magia bardzo często nie kręci się wokół bohatera. To on musi ją wpierw ugłaskać i próbować zrozumieć, lecz droga do tego nie jest prosta, logiczna, ani zrozumiała dla zwykłego człowieka.

Pułapka „Leniwego Pisarza” – jak jej uniknąć?

Jako Kowal Opowieści musisz uważać na jedną rzecz: mięka magia to nie jest sposób na nielogiczność oraz łatanie dziur fabularnych. Twoja magia musi mieć swój klimat oraz tworzyć swoisty nastrój, nawet jeśli jest nieprzewidywalna w swoim działaniu.

Jeśli Twoja magia jest mroczna, brudna i leśna, nie może nagle zacząć strzelać kolorowymi laserami tylko dlatego, że jest to wygodne dla fabuły. Musisz trzymać się estetycznego „języka” swojego świata. Najlepszą formą ekspozycji w miękkim systemie jest pokazanie magii jako siły, która zmienia stawkę, a nie rozwiązuje problem.

Jeśli bohater odzyskuje wzrok dzięki magii, może to nieść ze sobą nieprzewidywalny wcześniej koszt – np. teraz widzi rzeczy, których żaden człowiek widzieć nie powinien, co wpędza go w obłęd. Tym samym rozwiązałeś jeden problem, ale wykreowałeś jednocześnie drugi.

W baśniowych światach możesz czynić podobnie, nawet jeśli owa nieprzewidywalność nie jest aż tak okrutna. Być może rycerz, będący protagonistą Twego dzieła, zdobył miecz, który pozwolił mu zgładzić okrutnego smoka. Jednak przez przypadek związał tym samym los z wróżką, która rzuciła zaklęcie na ów broń.

Teraz jedno i drugie jest na siebie skazane, chociaż pochodzą ze zgoła odmiennych światów!

Wykuj swoją tajemnicę!

Projektowanie soft magic system to sztuka panowania nad niedopowiedzeniem. To świadome pozostawienie pustych miejsc, aby wyobraźnia czytelnika mogła je wypełnić własnym lękiem i zachwytem. Kiedy czytelnik poczuje ciężar Twojej mgły, przestanie pytać o mechanikę, a zacznie drżeć o los bohaterów.

Spójrz na swoje dzieło:

1. Czy Twoja magia jest tajemnicza, a jej sposób działania pozostaje okryty tajemnicą? (Splot 1)
2. Czy Twój miękki system magiczny jest spójny pod względem nastroju i wzbudza w czytelniku konkretne uczucia oraz emocje? (Splot 2)
3. Czy Twoja magia to wygodny sposób na rozwiązywanie konfliktów, czy może ich przyczyna, bądź też klucz, którego cenę trzeba okupić krwią? (Splot 3)
4. Czy Twój soft magic system odzwierciedla emocje, pragnienia, siły natury, wolę bogów? (Splot 4)

Nie oznacza to oczywiście, że każde sploty musisz brać do ekstremum. Możesz wyjaśnić częściowo, jak działa Twoja magia, a także przy jej pomocy rozwiązywać konflikty. Tak długo, jak pozostaje ona tajemnicza i nie do końca zbadana, a także odzwierciedla pierwotne siły, tak długo będzie ona budowała fantastyczny, mistyczny nastrój w Twoim dziele.

Jeśli wiesz, jak sprawić, by nieznane było fascynujące, a nie irytujące – masz narzędzie, które przetrwa każdą fabularną burzę.

Szerokiej drogi, Kowalu Opowieści!