KUP TERAZ

Legendy Polskie

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

O AUTORZE

Nazywam się Adrian i od lat tropię ślady dawnych wierzeń Słowian. W moich tekstach nie znajdziesz wyssanych z palca legend – każdą opowieść buduję na fundamencie prac prof. Aleksandra Gieysztora i innych wybitnych badaczy. Moją misją jest pokazanie Ci naszych korzeni w sposób rzetelny i wolny od przekłamań.

Tę samą pasję do tworzenia przelewam na karty moich książek. W Legendach Polskich dokonuję re-tellingu podań, którymi zaczytywaliśmy się do snu. Z kolei w Opowieściach Ku – moim ukochanym dziele – zapraszam Cię do onirycznego świata baśni i mitologii, gdzie magia jest ważniejsza niźli ludzka logika.

Polecam odwiedzić:

Mroźna Fjolnmara

Fantastyka grozy Warsil

Sławmy Słowian!

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.

Decydując się na wprowadzenie do swojej historii jasnowidzenia, ryzykujesz popełnienie popularnego, pisarskiego grzechu: zaspoilerowanie własnej książki w pierwszym rozdziale. Kiedy wyrocznia mówi protagoniście:

„Tylko ty, z magicznym mieczem z gór, pokonasz Mrocznego Pana w dolinie łez”

odbierasz bohaterowi sprawczość. Staje się on tylko pasażerem w pociągu (czy może raczej: powozie) jadącym po z góry ułożonych torach.

Co więcej: ironicznie psujesz miękki system magiczny zbyt jasnymi przepowiedniami. W miękkich systemach magicznych przyszłość nie powinna być jasno wytyczoną autostradą. Powinna być gęstym, spowitym mgłą lasem. Magia nie daje instrukcji obsługi. Zamiast tego daje zagadki, ostrzeżenia i symbole, które nabierają sensu dopiero wtedy, gdy jest już za późno, by cokolwiek zmienić.

Język symboli – wizja jako labirynt

Podstawową zasadą dobrej przepowiedni jest to, że musi być ona prawdziwa, ale jednocześnie błędnie interpretowana przez bohaterów. Ewentualnie: może być na tyle enigmatyczna, iż protagonista musi szukać wskazówek do wskazówek. Kiedy słowiańska szeptucha zagląda w ogień, nie widzi twarzy zabójcy ani dokładnej godziny ataku. Widzi metafory.

Wyobraź sobie, że bohaterowie dowiadują się, iż „zgubi ich człowiek o dwóch twarzach, a krew zrosi białe płatki”. Przez połowę książki szukają zdrajcy, kogoś zakłamanego, dwulicowego, unikając podróży zimą, by krew nie splamiła śniegu. W kulminacyjnym momencie okazuje się jednak, że gubi ich lojalny sojusznik, który fizycznie ma bliznę dzielącą twarz na pół, a walka toczy się w sadzie pełnym kwitnących, białych jabłoni.

Złe podejście (wizja jako spoiler):

„Szaman otworzył białe oczy.

– Widzę to. Król zostanie otruty podczas uczty w dniu przesilenia przez swojego brata. Musicie temu zapobiec”.

Dobre podejście (Wizja jako niewiadoma magia):

„Szaman rzucił kości w ognisko, a płomienie przybrały barwę zgniłej zieleni.

– Korona gnije od wewnątrz – zachrypiał, nie otwierając oczu. – Widzę kruka, który pije ze złotego kielicha, a wokół niego tańczą cienie dłuższe niż sam dzień. Zbliża się długa noc, a wino będzie smakować popiołem”.

W pierwszym przykładzie bohaterowie po prostu dostają zadanie powstrzymania brata. W drugim: czują nadciągające fatum. Wiedzą, że dojdzie do tragedii podczas przesilenia (najdłuższy dzień/długa noc), a kielich i popiół sugerują truciznę.

Jednak kim jest kruk? Tego dowiedzą się dopiero w momencie zdrady lub wówczas, gdy uzyskają kolejne wskazówki. Taki rodzaj zdrady w fantasy jest o wiele ciekawszy, niż wprost powiedzenie, kto i kiedy wbije nóż w plecy.

Samospełniająca się przepowiednia

To klasyka literatury, wywodząca się jeszcze od czasów greckiego Edypa i jednocześnie solidne narzędzie w Twoim arsenale pisarza fantastyki. Samospełniająca się przepowiednia to sytuacja, w której właśnie próba ucieczki przed wizją doprowadza do jej spełnienia.

To zdejmuje z magii łatkę taniego Deus Ex Machina i przerzuca ciężar akcji na psychologię bohatera. Przepowiednia nie spełnia się dlatego, że „tak chciał los”. Spełnia się, ponieważ uderzyła w największe lęki postaci i sprowokowała ją do błędnych, panicznych decyzji.

Jeśli król usłyszy, że zginie z rąk chłopca urodzonego w maju, zaczyna prześladować dzieci. Przez swoje okrucieństwo budzi nienawiść w ludzie, co doprowadza do buntu. Buntowi przewodzi młody chłopak (urodzony w maju), którego rodziców zabiła gwardia królewska. Magia w tym ujęciu jest bezlitosna: nie tylko przewiduje przyszłość, ale aktywnie ją kształtuje za pomocą ludzkiego strachu.

Oczywiście to tylko prosty przykład. Możesz jak najbardziej połączyć samospełniającą się przepowiednia ze skomplikowanym językiem symboli.

Omeny – kiedy sam świat szepcze ostrzeżenia

Nie każda wróżba musi pochodzić z ust szeptuchy czy wyroczni. Świetnym sposobem na budowanie gęstego, mrocznego klimatu jest wykorzystanie omenów, które idealnie łączą się z motywem Genius Loci. Zamiast rzucać wielkimi słowami o końcu świata, uderz w detale Twojej magicznej krainy fantasy.

Omeny to małe pęknięcia w rzeczywistości, które zwiastują nadejście czegoś nienaturalnego. Wprowadzaj je subtelnie, budując atmosferę podskórnego niepokoju.

• Krowy nagle dają kwaśne, zepsute mleko.

• Wszystkie lustra w karczmie matowieją lub pokrywają się szronem w środku lata.

• Ptaki nagle milkną, a psy gospodarskie chowają się pod wozy i wyją w stronę pustego lasu.

• Zapach stęchlizny i miedzi pojawiający się znikąd przed bitwą.
   

Omeny nie popychają fabuły do przodu w technicznym sensie, ale wykonują gigantyczną pracę w warstwie emocjonalnej. Czytelnik i bohaterowie podświadomie wiedzą, że zbliża się zło, nawet jeśli na horyzoncie nie widać jeszcze ani jednego wroga.

Co istotne: pamiętaj tutaj o umiarze. Nadmiar omenów bywa dla czytelników irytujący, a niekiedy wręcz budzi śmiech i zażenowanie, zamiast wzbudzać grozę. A tego przecież nie chcesz, jeśli piszesz dark fantasy w stylu Lovecrafta, prawda?

Gorączkowy koszmar

Dla wielu autorów fantasy sny to wygodny wytrych. Bohater kładzie się spać i widzi dokładną scenę z przyszłości albo nagle uzyskuje wizję, która pozwala mu wszystko zrozumieć. To wygodna, ale tania sztuczka. W miękkiej magii sen powinien być gorączkową, abstrakcyjną wizją, która bardziej przypomina koszmar niż zwiastun kinowy.

Sen powinien czerpać z osobistych traum bohatera, mieszając jego podświadomość z magicznym przeczuciem czy też siłami wyższymi. Niech bohater czuje zapachy, niech błądzi w nielogicznej przestrzeni i wpierw poczuje cierpienie, zanim będzie w stanie wyciągnąć lekcję.

Złe podejście (sen-spoiler):

„Sambor zasnął i zobaczył, jak mroczni kultyści odprawiają rytuał w zrujnowanej świątyni na wschód od miasta. Obudził się z krzykiem. Wiedział już, dokąd muszą wyruszyć rano”.

Dobre podejście (koszmar w miękkiej magii):

„We śnie Sambor znów był w rodzinnym domu, ale ściany krwawiły, a powietrze miało lepki zapach spalonego wosku. Próbował otworzyć drzwi, lecz klamki zamieniły się w węzły ze żmij. Kiedy w końcu wyważył okiennice, zamiast słońca zobaczył zrujnowaną dzwonnicę, z której powoli, rytmicznie skapywała czarna maź.

Obudził się, krztusząc się popiołem, którego nie było w namiocie. Ręce drżały mu tak bardzo, że nie mógł nawet złapać za swój wierny talizman, który zdawał się leżeć o wiele dalej, niźli przed zaśnięciem”.

Zwróć uwagę na różnicę. Drugi sen nie podaje bohaterowi współrzędnych geograficznych. Zostawia w Samborze, jak i w czytelniku, obezwładniające poczucie lęku. Dopiero gdy kilka dni później bohaterowie rzeczywiście poczują zapach spalonego wosku na szlaku, czarodziej i czytelnik uświadomią sobie z przerażeniem, że właśnie wchodzą w zęby pułapki, przed którą ostrzegał koszmar.

Jednak wtedy może być już za późno...

Podsumowanie – magia jako labirynt

Wprowadzanie przepowiedni, wizji i omenów do powieści fantasy to stąpanie po kruchym lodzie. Jeśli potraktujesz jasnowidzenie zbyt dosłownie, zredukujesz swoich bohaterów do roli pionków wykonujących z góry założony plan, a czytelnikowi zaserwujesz wielki spoiler już w pierwszych rozdziałach.

W miękkich systemach magicznych przyszłość zawsze musi pozostawać tajemnicą, ukrytą za zasłoną metafor, gorączkowych koszmarów i mrocznych znaków. Magia nie ma być darmowym przewodnikiem turystycznym po Twojej fabule. Ma być siłą bezwzględną, kapryśną i niejasną, która zmusza protagonistów do ciągłego kwestionowania własnych decyzji.

Kiedy wizja wyroczni staje się samospełniającą się przepowiednią, a niepokojące omeny zagęszczają atmosferę na długo przed pojawieniem się wroga, wiesz, że udało Ci się wykuć świat, w którym fatum faktycznie wisi w powietrzu.

Kowalskie zadanie dla Ciebie

Zastanów się nad kluczowym zwrotem akcji w Twojej powieści. Zamiast pisać wprost, co się wydarzy, stwórz krótki, abstrakcyjny sen, w którym Twój główny bohater doświadcza tego wydarzenia za pomocą zmysłów (zapachu, dźwięku, dotyku), ale całkowicie pozbawiony kontekstu sytuacyjnego.

Niech to będzie koszmar, którego sens zrozumie dopiero kilkadziesiąt stron później.